Xây dựng trường học an toàn, thân thiện, không bạo lực

  Bảo đảm an toàn trường học không chỉ là xử lý những vụ việc đã xảy ra, mà quan trọng hơn là nhận diện sớm nguy cơ, chủ động phòng ngừa và tạo dựng một môi trường giáo dục trong đó học sinh được bảo vệ cả về thể chất, tinh thần và danh dự.

  Tại Lâm Đồng, công tác phòng, chống bạo lực học đường, xâm hại trẻ em và vi phạm pháp luật của học sinh đang được triển khai theo hướng tăng cường trách nhiệm của nhà trường, gia đình, lực lượng Công an, chính quyền địa phương và các tổ chức liên quan. Trọng tâm là phòng ngừa từ sớm, phát hiện kịp thời, can thiệp đúng lúc và hỗ trợ học sinh sau mỗi vụ việc, qua đó từng bước xây dựng môi trường giáo dục an toàn, lành mạnh, thân thiện, không bạo lực.

Ảnh tư liệu

  Một điểm đáng chú ý là việc phân định rõ trách nhiệm và đầu mối phối hợp. Mỗi cơ sở giáo dục phân công ít nhất một cán bộ làm đầu mối liên hệ với Công an cấp xã, duy trì cơ chế trao đổi thông tin và xử lý tình huống khi cần thiết. Những dấu hiệu như học sinh bị đe dọa, bạo lực, xâm hại; mang theo hung khí; tụ tập đánh nhau; bị lôi kéo sử dụng ma túy, chất gây nghiện; có hành vi vi phạm pháp luật hoặc gặp nguy cơ mất an toàn trên không gian mạng đều cần được phát hiện và thông tin kịp thời để có biện pháp can thiệp phù hợp.

  Cùng với cơ chế phối hợp, giáo dục pháp luật và kỹ năng phòng ngừa tiếp tục được xác định là giải pháp nền tảng. Nội dung tuyên truyền tập trung vào đạo đức, lối sống, văn hóa ứng xử, kỹ năng giải quyết mâu thuẫn, phòng chống bạo lực học đường, xâm hại trẻ em, ma túy, tệ nạn xã hội và vi phạm pháp luật trên không gian mạng. Các hình thức truyền thông cũng được đổi mới theo hướng gần gũi hơn với học sinh, thông qua sinh hoạt lớp, hoạt động trải nghiệm, ngoại khóa, chào cờ, diễn đàn, tọa đàm, sân khấu hóa, video và sản phẩm truyền thông số.

  Phòng ngừa hiệu quả cũng đòi hỏi nhà trường phải hiểu học sinh hơn. Việc theo dõi tâm tư, nguyện vọng, mâu thuẫn, biểu hiện bất thường và những thay đổi về tâm lý giúp giáo viên sớm nhận diện nguy cơ trước khi sự việc trở nên nghiêm trọng. Những học sinh có hoàn cảnh khó khăn, học sinh yếu thế, học sinh có nguy cơ bị bạo lực, xâm hại hoặc bị lôi kéo vi phạm pháp luật cần được quan tâm, tư vấn và hỗ trợ kịp thời.

  Khi xảy ra vụ việc, nguyên tắc được đặt ra là bảo đảm an toàn cho học sinh trước tiên. Nhà trường phải tiếp nhận thông tin, đánh giá nguy cơ, ngăn chặn hành vi gây nguy hiểm, bảo vệ người bị hại và hỗ trợ y tế, tâm lý khi cần thiết. Những trường hợp có dấu hiệu tội phạm, xâm hại trẻ em, đe dọa tính mạng, sức khỏe hoặc vượt thẩm quyền phải được chuyển ngay đến cơ quan Công an hoặc cơ quan có thẩm quyền; không tự ý giải quyết nội bộ, che giấu hoặc trì hoãn việc báo tin. Sau xử lý, học sinh tiếp tục được theo dõi, hỗ trợ để hạn chế nguy cơ tái diễn, kỳ thị hoặc tổn thương kéo dài.

  Bên cạnh đó, vai trò của giáo viên chủ nhiệm, nhân viên tư vấn tâm lý, cán bộ Đoàn, Đội và các lực lượng giáo dục trong nhà trường tiếp tục được phát huy. Những hoạt động văn hóa, văn nghệ, thể dục thể thao, câu lạc bộ kỹ năng sống, hoạt động trải nghiệm và sinh hoạt tập thể được xem là môi trường tích cực để học sinh hình thành kỹ năng, xây dựng quan hệ lành mạnh, biết tôn trọng và hỗ trợ lẫn nhau.

  Trong thời gian tới, các mô hình như “Cổng trường an toàn giao thông”, “Đội học sinh xung kích”, “Trường học không bạo lực và tệ nạn xã hội” sẽ tiếp tục được củng cố, gắn với sự phối hợp của Công an cấp xã, chính quyền địa phương, cha mẹ học sinh và các đoàn thể. Việc xử lý vụ việc cũng được thống nhất theo 4 bước: nhận diện và tiếp nhận thông tin; đánh giá ban đầu và bảo đảm an toàn; phối hợp can thiệp, hỗ trợ và xử lý; theo dõi sau xử lý và phòng ngừa tái diễn.

  Xây dựng trường học an toàn vì thế không phải là nhiệm vụ của riêng ngành Giáo dục. Khi nhà trường chủ động hơn, gia đình đồng hành chặt chẽ hơn, lực lượng Công an và chính quyền địa phương phối hợp thường xuyên hơn, những nguy cơ đối với học sinh sẽ được phát hiện sớm và xử lý hiệu quả hơn. Đó cũng là nền tảng để mỗi trường học thực sự trở thành nơi học sinh cảm thấy an toàn, được tôn trọng và được bảo vệ.

Văn phòng Sở Giáo dục và Đào tạo