Dạy học 2 buổi/ngày – tất yếu của đổi mới quản trị giáo dục phổ thông trong bối cảnh hiện nay
Đổi mới căn bản, toàn diện giáo dục và đào tạo không chỉ là yêu cầu mang tính định hướng chiến lược mà còn là đòi hỏi cấp thiết xuất phát từ thực tiễn phát triển kinh tế – xã hội và yêu cầu nâng cao chất lượng nguồn nhân lực quốc gia. Trong tiến trình đó, việc tổ chức dạy học 2 buổi/ngày ở trường phổ thông cần được nhìn nhận không đơn thuần như một giải pháp kỹ thuật về thời lượng học tập, mà là một nội dung cốt lõi của đổi mới quản trị giáo dục, gắn chặt với triết lý giáo dục phát triển con người toàn diện.
Ảnh minh họa
Trên cơ sở quán triệt sâu sắc quan điểm của Đảng xác định giáo dục và đào tạo là quốc sách hàng đầu, là khâu đột phá trong phát triển nguồn nhân lực theo tinh thần Nghị quyết số 71-NQ/TW của Bộ Chính trị, đồng thời cụ thể hóa yêu cầu triển khai Chương trình giáo dục phổ thông 2018, Sở Giáo dục và Đào tạo tỉnh Lâm Đồng đã ban hành Kế hoạch tổ chức dạy học 2 buổi/ngày giai đoạn 2025–2030. Việc ban hành Kế hoạch không chỉ đáp ứng yêu cầu đổi mới chương trình, mà còn phản ánh sự chuyển dịch căn bản trong tư duy quản lý giáo dục, từ cách tiếp cận quản lý hành chính sang quản trị chất lượng, từ tổ chức dạy học theo khả năng đáp ứng sẵn có sang định hướng phát triển toàn diện người học.
Xét về phương diện lý luận, dạy học 2 buổi/ngày là điều kiện cần để hiện thực hóa mục tiêu giáo dục phát triển phẩm chất và năng lực – cốt lõi của Chương trình giáo dục phổ thông 2018. Khi thời lượng và không gian giáo dục được mở rộng một cách hợp lý, nhà trường có điều kiện tổ chức đa dạng các hoạt động học tập, trải nghiệm, rèn luyện kỹ năng sống, qua đó giúp học sinh không chỉ “học để biết” mà còn “học để làm, học để chung sống và học để tự khẳng định mình”.
Dạy học 2 buổi/ngày cũng góp phần điều chỉnh lại mối quan hệ giữa dạy học chính khóa và các hoạt động giáo dục bổ trợ. Thay vì để các nhu cầu bồi dưỡng, rèn luyện năng lực của học sinh diễn ra ngoài nhà trường, thiếu kiểm soát và tiềm ẩn nhiều hệ lụy xã hội, mô hình này tạo điều kiện để nhà trường giữ vai trò trung tâm trong tổ chức và định hướng các hoạt động giáo dục, bảo đảm tính sư phạm, công bằng và hiệu quả.
Thực tiễn quản lý giáo dục phổ thông cho thấy, mô hình dạy học 1 buổi/ngày bộc lộ nhiều hạn chế trong bối cảnh yêu cầu giáo dục ngày càng toàn diện. Áp lực chương trình, thiếu thời gian cho các hoạt động trải nghiệm, giáo dục thể chất, nghệ thuật, kỹ năng sống… đã ảnh hưởng không nhỏ đến sự phát triển hài hòa của học sinh. Trong khi đó, dạy học 2 buổi/ngày cho phép nhà trường chủ động phân bổ thời gian, giảm áp lực học tập, nâng cao chất lượng từng giờ học, đồng thời hạn chế tình trạng dạy thêm, học thêm không đúng quy định.
Từ góc độ quản lý nhà nước, tổ chức dạy học 2 buổi/ngày còn là giải pháp quan trọng nhằm bảo đảm quyền được học tập đầy đủ, bình đẳng của học sinh, nhất là ở các địa bàn khó khăn. Việc xây dựng lộ trình triển khai phù hợp với điều kiện từng địa phương, từng cấp học thể hiện cách tiếp cận linh hoạt, thực tiễn, tránh áp đặt, đồng thời bảo đảm tính bền vững của chính sách.
Điểm đáng chú ý trong Kế hoạch tổ chức dạy học 2 buổi/ngày của ngành Giáo dục Lâm Đồng là việc đặt mô hình này trong tổng thể đổi mới quản trị nhà trường. Dạy học 2 buổi/ngày không thể tách rời việc nâng cao năng lực quản lý của đội ngũ cán bộ quản lý giáo dục, đổi mới phương pháp dạy học, kiểm tra, đánh giá, cũng như việc xây dựng đội ngũ giáo viên đủ về số lượng, mạnh về chất lượng và hợp lý về cơ cấu.
Cùng với đó, việc huy động và sử dụng hiệu quả các nguồn lực xã hội cho giáo dục, đầu tư cơ sở vật chất, ứng dụng công nghệ thông tin và chuyển đổi số trong quản lý, dạy học được xác định là những yếu tố then chốt, góp phần bảo đảm tính khả thi và hiệu quả của mô hình dạy học 2 buổi/ngày.
Có thể khẳng định, tổ chức dạy học 2 buổi/ngày là một bước đi mang tính chiến lược trong tiến trình đổi mới giáo dục phổ thông. Đây không chỉ là giải pháp trước mắt nhằm nâng cao chất lượng dạy và học, mà còn là nền tảng quan trọng để xây dựng môi trường giáo dục hiện đại, nhân văn, lấy người học làm trung tâm.
Tuy nhiên, để dạy học 2 buổi/ngày thực sự phát huy hiệu quả, cần tiếp tục hoàn thiện cơ chế, chính sách, tăng cường phân cấp, phân quyền gắn với trách nhiệm giải trình, đồng thời bảo đảm sự đồng thuận xã hội trong quá trình triển khai. Chỉ khi được tổ chức một cách khoa học, phù hợp với điều kiện thực tiễn và đặt trong tổng thể đổi mới quản trị giáo dục, dạy học 2 buổi/ngày mới thực sự trở thành động lực quan trọng thúc đẩy nâng cao chất lượng giáo dục phổ thông trong giai đoạn phát triển mới.
Văn phòng Sở GDĐT
