Gỡ rào cản ngôn ngữ cho trẻ DTTS ở vùng cao
Những năm qua, Trường Mẫu giáo La Dạ (xã La Dạ) đã kiên trì triển khai nhiều giải pháp đồng bộ, giúp trẻ dân tộc thiểu số (DTTS) từng bước vượt qua rào cản ngôn ngữ ngay từ bậc học đầu đời.
Hoạt động trải nghiệm tăng cường tiếng Việt cho trẻ tại Trường Mẫu giáo La Dạ
Đưa tiếng Việt đến gần hơn với trẻ
Năm học 2025 - 2026, Trường Mẫu giáo La Dạ có 264 trẻ/9 lớp, trong đó có 90% trẻ là dân tộc K’ho. Với đặc thù phần lớn trẻ sử dụng tiếng mẹ đẻ trong sinh hoạt hằng ngày, việc tiếp cận tiếng Việt ban đầu gặp không ít khó khăn. Từ thực tế đó, nhà trường đã xây dựng kế hoạch tăng cường tiếng Việt sát với từng độ tuổi, từng nhóm trẻ.
Trong căn phòng học của lớp mẫu giáo 5 tuổi, môi trường song ngữ được thiết kế sinh động với những tấm tranh đầy màu sắc, những góc chơi nhỏ xinh được gắn chữ tiếng Việt và cả tiếng mẹ đẻ, giúp trẻ “học mà chơi, chơi mà học”. Cùng với đó, từ giờ đón trẻ, giờ chơi đến bữa ăn, giấc ngủ, giáo viên đều tận dụng mọi khoảnh khắc để giúp trẻ nghe, hiểu và nói tiếng Việt. Những câu chuyện kể, bài hát, trò chơi dân gian… trở thành “cầu nối” giúp ngôn ngữ đến với trẻ nhẹ nhàng.
Một điểm đặc biệt của trường là mô hình bố trí 2 giáo viên/lớp (1 giáo viên người Kinh, 1 giáo viên người DTTS) tạo sự phối hợp hiệu quả, giúp trẻ dễ dàng chuyển tiếp từ tiếng mẹ đẻ sang tiếng Việt. Bà Huỳnh Thị Mai Hân - Hiệu trưởng nhà trường cho biết: “Chúng tôi xác định việc tăng cường tiếng Việt phải diễn ra liên tục, không chỉ trong lớp học mà cả ở gia đình và cộng đồng. Khi trẻ được tiếp xúc thường xuyên, các em dần mạnh dạn hơn trong giao tiếp, khả năng nghe, hiểu cũng cải thiện rõ rệt”.
"Chỉ khi có đủ điều kiện cơ sở vật chất và sự chung tay của gia đình, xã hội, việc tăng cường tiếng Việt cho trẻ DTTS mới thực sự bền vững." Bà Huỳnh Thị Mai Hân, Hiệu trưởng Trường Mẫu giáo La Dạ
Theo bà Hân, nhà trường đặc biệt chú trọng công tác tuyên truyền, vận động phụ huynh cùng tham gia. Từ việc đọc sách, kể chuyện cho con tại nhà đến phối hợp ôn luyện chữ cái, chữ số trong dịp hè, tất cả đều góp phần giúp trẻ củng cố ngôn ngữ.
Giáo viên bám lớp, phụ huynh đồng hành
Không chỉ dừng lại ở kế hoạch, đội ngũ giáo viên được xem là lực lượng nòng cốt trong triển khai. 100% cán bộ, giáo viên của trường được tập huấn về phương pháp giáo dục lấy trẻ làm trung tâm và kỹ năng tăng cường tiếng Việt cho trẻ DTTS. Đặc biệt, trong dịp hè, giáo viên cùng đoàn thanh niên tiếp tục tăng cường tiếng Việt cho trẻ bằng các hoạt động ôn luyện chữ cái, chữ số, giúp trẻ không bị gián đoạn và sẵn sàng bước vào lớp 1.
Cô giáo Nguyễn Thị Bình, giáo viên lớp mẫu giáo 5 - 6 tuổi chia sẻ: “Ban đầu nhiều trẻ còn rụt rè, chưa hiểu tiếng Việt nên rất khó tương tác. Nhưng khi mình kiên trì sử dụng hình ảnh, trò chơi và kết hợp cả tiếng mẹ đẻ, các em dần hiểu và chủ động giao tiếp hơn. Đến cuối năm, nhiều trẻ đã nhận biết được tất cả chữ cái và có thể diễn đạt những câu đơn giản”.
Bên cạnh đó, nhà trường duy trì trao đổi thường xuyên với phụ huynh qua các buổi họp, giờ đón, trả trẻ và cả các nhóm liên lạc trực tuyến, nhằm thống nhất cách hỗ trợ trẻ học tiếng Việt tại nhà. Từ đó, giúp trẻ mạnh dạn hơn, vốn từ tiếng Việt được mở rộng, khả năng nghe, hiểu cải thiện rõ rệt. Đây là nền tảng quan trọng để trẻ tự tin bước vào lớp 1.
Tuy nhiên, hiện cơ sở vật chất của nhà trường còn hạn chế, khuôn viên chật hẹp, thiếu không gian vui chơi ngoài trời. Bếp ăn chưa bảo đảm quy chuẩn, ảnh hưởng đến việc tổ chức bán trú. Bên cạnh đó, đời sống người dân còn nhiều khó khăn khiến việc huy động nguồn lực xã hội hóa gặp trở ngại. Một bộ phận phụ huynh chưa thực sự quan tâm đến việc học của con, khiến việc phối hợp giáo dục chưa đạt hiệu quả như mong muốn. Để nâng cao chất lượng giáo dục trong thời gian tới, nhà trường kiến nghị được mở rộng diện tích khuôn viên, đầu tư xây dựng bếp ăn đạt chuẩn, bổ sung phòng học và trang thiết bị dạy học.
Thanh Thủy
