Từ chiếc bình nước cá nhân đến trường học giảm nhựa

Giảm một chai nước nhựa, hạn chế một chiếc túi ni lông hay hình thành thói quen phân loại rác tưởng như là những việc nhỏ. Nhưng khi những hành động ấy được thực hiện thường xuyên trong mỗi lớp học, mỗi trường học, đó sẽ là bước chuyển quan trọng để hình thành lối sống xanh, trách nhiệm với môi trường trong học sinh Lâm Đồng.

  Ngày 22/10/2026, UBND tỉnh Lâm Đồng ban hành Quyết định số 5095/QĐ-UBND về Kế hoạch quản lý, giảm thiểu chất thải nhựa trên địa bàn tỉnh đến năm 2030. Kế hoạch xác định quản lý, giảm thiểu chất thải nhựa là nhiệm vụ thường xuyên, gắn với quản lý chất thải, bảo vệ môi trường và phát triển kinh tế - xã hội; trong đó ưu tiên giảm phát sinh tại nguồn, tăng cường tái sử dụng, phân loại, thu gom, tái chế và hạn chế chất thải nhựa phát tán ra môi trường.

  Trong bức tranh chung ấy, trường học được xác định là một trong những không gian quan trọng để thay đổi nhận thức và hành vi. UBND tỉnh giao Sở Giáo dục và Đào tạo triển khai các giải pháp giảm sử dụng sản phẩm nhựa dùng một lần trong trường học, cơ sở giáo dục; lồng ghép nội dung bảo vệ môi trường, giảm chất thải nhựa vào hoạt động giáo dục, đồng thời khuyến khích xây dựng và nhân rộng mô hình trường học giảm nhựa.

Bắt đầu từ những thay đổi nhỏ

  Cụ thể hóa nhiệm vụ này, ngày 26/10/2026, Sở Giáo dục và Đào tạo Lâm Đồng ban hành Công văn số 5716/SGDĐT-CTrTT&CTHSSV, triển khai các giải pháp giảm sử dụng sản phẩm nhựa dùng một lần trong trường học. Mục tiêu không chỉ là giảm lượng chất thải phát sinh mà còn nâng cao nhận thức, trách nhiệm của cơ sở giáo dục và học sinh, thúc đẩy phân loại, thu gom, tái sử dụng, tái chế chất thải nhựa, hướng tới xây dựng môi trường học đường xanh, sạch và thân thiện với môi trường.

  Theo đó, việc giáo dục ý thức bảo vệ môi trường được đưa vào cả hoạt động chính khóa, trải nghiệm, ngoại khóa, sinh hoạt tập thể và các phong trào thi đua. Thông qua những hoạt động gần gũi, học sinh được định hướng hình thành thói quen tiêu dùng xanh, sử dụng tiết kiệm tài nguyên và giữ gìn vệ sinh trường, lớp.

  Điểm đáng chú ý là yêu cầu giảm nhựa được cụ thể hóa bằng những hành động rất gần với đời sống học đường. Các cơ sở giáo dục rà soát việc sử dụng chai, cốc, hộp, túi và các sản phẩm nhựa dùng một lần trong dạy học, hội họp, sự kiện và sinh hoạt tập thể; khuyến khích cán bộ, giáo viên, học sinh sử dụng bình nước cá nhân, chai, cốc và các dụng cụ có thể tái sử dụng hoặc sản phẩm thân thiện với môi trường.

  Như vậy, “giảm nhựa” không nhất thiết bắt đầu bằng những mô hình lớn. Một học sinh mang bình nước cá nhân đến trường, một cuộc họp hạn chế chai nước nhựa dùng một lần, một căn tin giảm bao bì nhựa hay một lớp học thực hiện phân loại chất thải đều có thể trở thành những mắt xích của sự thay đổi.

Để rác thải có cơ hội trở thành tài nguyên

  Giảm sử dụng mới là bước đầu. Một nội dung quan trọng khác là tổ chức phân loại và thu gom đúng cách. Các trường được khuyến khích bố trí điểm thu gom sản phẩm nhựa có khả năng tái sử dụng, tái chế và kết nối với tổ chức, cá nhân có chức năng thu gom, tái chế, xử lý. Nội dung giảm chất thải nhựa cũng từng bước được lồng ghép vào nội quy và hoạt động của nhà trường, đồng thời phát huy vai trò của tổ chức Đoàn, Đội, câu lạc bộ và giáo viên trong hướng dẫn học sinh thực hiện hành vi thân thiện với môi trường.

  Cách tiếp cận này phù hợp với định hướng chung của tỉnh đến năm 2030: gắn việc thu gom, tái sử dụng, tái chế chất thải nhựa với phân loại chất thải rắn sinh hoạt tại nguồn; hạn chế chất thải nhựa có khả năng tái chế bị trộn lẫn với các loại chất thải khác và từng bước hình thành các điểm thu gom tại trường học, khu dân cư, chợ, cơ sở thương mại, dịch vụ và du lịch.

  Đây cũng là cơ hội để giáo dục môi trường vượt ra khỏi những bài học lý thuyết. Khi học sinh trực tiếp phân loại chai nhựa, giấy, vật liệu có thể tái chế; tham gia thu gom hoặc các hoạt động đổi chất thải tái chế lấy cây xanh, các em được trải nghiệm một chu trình cụ thể từ tiêu dùng, phát sinh chất thải đến phân loại và tái chế. Kiến thức vì thế có thể chuyển hóa thành hành vi.

Nhân rộng những “trường học giảm nhựa”

  Thay vì áp dụng một mô hình cứng nhắc, ngành Giáo dục Lâm Đồng khuyến khích từng cơ sở lựa chọn cách làm phù hợp với điều kiện thực tế. Những mô hình thiết thực, dễ thực hiện và có khả năng duy trì như trường học hạn chế nhựa dùng một lần, lớp học xanh, điểm thu gom chất thải tái chế, đổi chất thải tái chế lấy cây xanh được khuyến khích triển khai, đánh giá và nhân rộng.

  Đáng chú ý, nhiệm vụ này không tách rời quá trình xây dựng môi trường giáo dục toàn diện. Sở Giáo dục và Đào tạo yêu cầu các đơn vị tiếp tục triển khai hiệu quả Kế hoạch số 329/KH-SGDĐT ngày 14/8/2026 về xây dựng trường học “Sáng - Xanh - Sạch - Đẹp - Thân thiện - An toàn” trên địa bàn tỉnh.

  Ở phạm vi toàn tỉnh, việc triển khai mô hình giảm sử dụng sản phẩm nhựa dùng một lần trong trường học được xác định là một trong những nhiệm vụ trọng tâm giai đoạn 2026-2030, do Sở Giáo dục và Đào tạo chủ trì, phối hợp với Sở Nông nghiệp và Môi trường và UBND cấp xã.

Từ giáo dục một học sinh đến thay đổi một gia đình

  Trường học có một lợi thế đặc biệt trong hành trình giảm rác thải nhựa: mỗi học sinh vừa là người thực hiện, vừa có thể trở thành một “đại sứ” mang thói quen xanh về gia đình và cộng đồng.

  Khi một em nhỏ biết từ chối một sản phẩm nhựa không cần thiết, sử dụng bình nước nhiều lần, bỏ chai nhựa đúng nơi phân loại hay nhắc người thân mang túi sử dụng nhiều lần khi mua sắm, tác động của giáo dục đã vượt ra khỏi cổng trường. Chính những thay đổi nhỏ nhưng được lặp lại hằng ngày sẽ góp phần tạo nên thay đổi bền vững.

  Mục tiêu cuối cùng vì thế không chỉ nằm ở số lượng chai nhựa hay túi ni lông được cắt giảm. Điều quan trọng hơn là hình thành một thế hệ học sinh biết lựa chọn cách tiêu dùng có trách nhiệm, biết trân trọng tài nguyên và chủ động bảo vệ môi trường sống.

  Từ một chiếc bình nước cá nhân, một điểm thu gom tái chế hay một “lớp học xanh”, trường học giảm nhựa đang được xây dựng bằng những việc làm cụ thể. Khi mỗi cán bộ, giáo viên, học sinh và phụ huynh cùng thay đổi một thói quen nhỏ, những hành động ấy sẽ cộng hưởng thành một bước chuyển lớn hơn: xây dựng văn hóa học đường xanh và lan tỏa lối sống có trách nhiệm với môi trường trong cộng đồng.

Văn phòng Sở Giáo dục và Đào tạo