Chuyên gia mách nước xây dựng trường học hạnh phúc

07.11.2019 16:4269 đã xem

TS Ngô Thanh Huệ nhấn mạnh học sinh là trung tâm nhưng không phải duy nhất nên cần chú trọng cả mối quan hệ với phụ huynh, giáo viên và nhân viên trong trường.

TS Ngô Thanh Huệ, chuyên gia tư vấn tâm lý trẻ em và giáo dục của Viện Tâm lý và Tâm thần học Việt - Pháp, giảng viên khoa Quốc tế - Đại học Quốc gia Hà Nội, chia sẻ về xây dựng trường học hạnh phúc. 

Theo một cuộc khảo sát của Ủy ban châu Âu liên quan đến thành tích học tập và sự phát triển của cá nhân, trẻ hạnh phúc và thoải mái khi đến trường ảnh hưởng đến kết quả học tập. Cụ thể, những học sinh hài lòng với cuộc sống ở trường sẽ phát triển tốt hơn, có khả năng thích ứng với môi trường cao hơn, làm gia tăng nguồn lực cá nhân.

Thế nhưng trong những năm gần đây, số học sinh gặp các vấn đề ở trường dẫn tới việc trốn học, bỏ học, trầm cảm, rối loạn tâm lý hay trầm trọng hơn là tự tử ngày càng nhiều. Điều đó cho thấy trẻ không hạnh phúc khi ở trường. Vì vậy, không chỉ Việt Nam mà cả thế giới rất quan tâm đến việc làm sao để học sinh đến trường cảm thấy thoải mái, hạnh phúc.

Một dự án rất lớn về khảo sát mức độ hạnh phúc của trẻ em mang tên "Children’s worlds" thu hút 45 quốc gia tham gia, trong đó có Việt Nam. Dự án này thực hiện các khảo sát mức độ hạnh phúc của trẻ ở lứa tuổi 8-12 về 8 lĩnh vực trong cuộc sống, trong đó có trường học.

Kết quả liên quan đến lĩnh vực trường học chỉ ra rằng mức độ hạnh phúc của trẻ khi đến trường là khác nhau tại các quốc gia, phụ thuộc chủ yếu vào sáu yếu tố gồm: mối quan hệ bạn bè; các hoạt động học tập ở trường; sự hài lòng với lớp học; việc kiểm tra, đánh giá ở trường học; mối quan hệ với giáo viên; cảm giác an toàn ở trường. 

Tôi đã tham gia hai hội thảo quốc tế lớn vào năm 2017 và 2019 với tư cách là thành viên ban khoa học. Ở mỗi hội thảo, tôi và khoảng 10 thành viên khác trong ban khoa học đến từ nhiều quốc gia, phải đọc khoảng 500 báo cáo. Mỗi báo cáo có những khảo sát, số liệu riêng nói lên được nhiều điều nhưng cũng khẳng định lại sáu yếu tố trên là then chốt, ảnh hưởng đến hạnh phúc của học sinh.

Đặc biệt, các báo cáo, khảo sát cho thấy không phải trường học nào cũng gặp những vấn đề giống nhau, đặc biệt là khi đi vào chi tiết. Vì vậy, các trường cần có khảo sát thường xuyên để dựa vào đó có những thay đổi phù hợp. Chỉ khi tìm ra những yếu tố ảnh hưởng đến sự hài lòng của các em, nhà trường mới có thể tìm ra hướng để giúp các em cảm thấy hạnh phúc.

Ví dụ năm vừa qua, chúng tôi thực hiện khảo sát trên hơn 500 học sinh THCS và hơn 500 phụ huynh ở Hà Nội về những yếu tố mang lại sự hài lòng cho các em. Kết quả cho thấy, học sinh bị căng thẳng nhất với kiểm tra đánh giá, với 66% sợ bị điểm kém. Chúng cũng không hạnh phúc khi việc học ở trường tương đối nhiều và dài hay cơ sở vật chất của trường không tốt (đặc biệt là nhà vệ sinh).

Trong khảo sát, chúng tôi cũng hỏi học sinh và phụ huynh về mối quan hệ với thầy cô giáo. Nhiều học sinh nói rằng mối quan hệ đó không phải là không tốt nhưng các em cảm thấy chưa thể thân thiết, chia sẻ được mà vẫn còn cảm giác sợ sệt hay lo lắng, đặc biệt khi mắc lỗi hay khi bố mẹ và thầy cô nói chuyện với nhau (52% học sinh sợ khi giáo viên trao đổi với bố mẹ).

TS Ngô Thanh Huệ. Ảnh: Dương Tâm

TS Ngô Thanh Huệ. Ảnh: Dương Tâm

Tuy nhiên, tôi phải khẳng định rằng học sinh là trung tâm nhưng không phải duy nhất. Trường học hạnh phúc không phải chỉ đơn thuần là làm cho học sinh hạnh phúc.

Vào tháng 4, Công đoàn Giáo dục Việt Nam phối hợp với Bộ Giáo dục và Đào tạo tổ chức lễ phát động "Triển khai kế hoạch nâng cao năng lực ứng xử sư phạm, đạo đức nhà giáo vì một trường học hạnh phúc" với thông điệp thầy cô thay đổi để hướng đến môi trường sư phạm văn minh, thân thiện. Theo đó, trường học hạnh phúc được tạo nên bởi các hành vi chuẩn mực, trước hết là của thầy cô có đạo đức trong sáng, yêu nghề, tận tâm, tận lực.

Việc chú trọng đến sự thay đổi của thầy cô giáo trong xây dựng trường học hạnh phúc là cần thiết, bên cạnh học sinh. Tuy nhiên, tôi cho rằng chỉ thầy cô thay đổi thôi là chưa đủ bởi thầy cô chỉ là một phần của ngôi trường, bên cạnh còn có các nhà quản lý, nhân viên trong trường, phụ huynh và các yếu tố khác cấu thành lên bầu không khí học đường nữa.

Vì vậy, muốn xây dựng trường học hạnh phúc, các nhà trường phải quan tâm tất cả mối liên hệ xung quanh trường học. Chẳng hạn, mối quan hệ giữa nhà trường với gia đình; giữa thầy cô với học sinh, thầy cô khác, với ban giám hiệu và những nhân viên khác bởi nó ảnh hưởng đến tâm trạng của thầy cô khi lên lớp.

Từ cách nhìn nhận trên, tôi muốn nhấn mạnh để xây dựng trường học hạnh phúc, các trường phải có đánh giá tổng thể nhằm xem xét những vấn đề trường đang gặp phải, đang cần cải thiện cái gì và cải thiện như thế nào, chứ không nên áp dụng những mô hình chung chung.

Chẳng hạn, có trường cơ sở vật chất tốt rồi nhưng cách sắp xếp thời khóa biểu chưa đúng với nhịp của trẻ thì cần chú trọng nghiên cứu thời khóa biểu. Trường chưa xây dựng được mối quan hệ chia sẻ giữa thầy cô và học sinh hay với phụ huynh thì nên tập trung giải quyết vấn đề này.

Hiện, rất ít trường chú tâm vào việc làm khảo sát, bảng hỏi để tìm hiểu xem giáo viên, phụ huynh và học sinh đang hài lòng và không hài lòng điều gì ở trường. Trong khi đó, các khảo sát là dữ liệu rất cần thiết cho nhà quản lý để điều chỉnh. Các trường nên bắt đầu từ việc này trước khi muốn tìm kiếm các biện pháp để trường học trở nên hạnh phúc, đảm bảo đủ ba tiêu chí yêu thương, an toàn và tôn trọng.

Dương Tâm-Báo vnexpress

(Phòng Tiểu học Sở GDĐT)

Tin tức khác